CẢM GIÁC THẾ NÀO KHI CÓ MỘT TEAM?

Từ ngày có một team cùng làm việc, mình nhận ra, hay đúng hơn là xác quyết hơn những điều mình đã nghĩ từ trước, rằng làm leader không sung sướng và oai như mọi người hay nghĩ. Muốn sung sướng thì đừng làm leader. Ngoại trừ những người làm leader chỉ vì muốn thể hiện quyền uy, muốn có cái danh vị đẹp đẽ với đời, thì dẫn dắt nguyên một nhóm là vất vả nhiều hơn là sung sướng. Nhưng nó là một cái vất vả cực .. “phê” và xứng đáng, vì chính người leader cũng học được vô số bài học nghề nghiệp.

Vì sao nói là vất vả? Vì phải lao tâm nhiều hơn, lo lắng nhiều hơn, lo trước cả những điều các bạn lo, cố hình dung để nghe thấy các feedback từ lúc mà chúng còn chưa được cất lên thành lời. Vì phải đổ thêm thời gian, có khi là cả một chút tiền của, làm với 200% sức lực ngày thường. Có điều là phải tập quen với việc làm những thứ lớn lao hơn, hình dung bức tranh thật rộng để mọi việc bên dưới trơn tru, ngon lành, nhẹ khoẻ, không có bạn nào gặp khó khăn vì mình.

Nhiều hôm mình suy nghĩ thật lâu, cứ mãi day dứt trong đầu dù chẳng ai bắt buộc, dù như nhiều người nghĩ thì leader có thể ung dung nghỉ ngơi nhiều lúc, đâu ai biết, đâu ai giục và ép được đâu. Nhưng mình nhận ra mình quá trân trọng những con người đã vô cùng vô tư về đây với mình, trong đội của mình. Mình thích các bạn kinh khủng từ khi đọc profile, mỗi bạn một màu sắc, rất hay. Mình thấy các bạn giỏi, bằng tuổi các bạn mình chưa nghĩ được như các bạn đang nghĩ. Và quan trọng là bạn hẳn phải có cái gì đặc biệt lắm mới chọn về đây và giúp đỡ mình trong một chương trình như thế này. Hồi mới nhận đơn đăng ký, mình đọc kĩ chia sẻ của từng bạn tới mức gần như hình dung ra được bạn ấy trông ra sao, đi đứng nói năng thế nào luôn.

Từ khi có các bạn, mình học được nhiều, lớn lên nhiều. Mình hiểu được sếp của mình hơn trước, không có những đòi hỏi để được nuông chiều vô lý. Ngày xưa, ai nói gì về ý nghĩa của đoàn thể, hội nhóm mình cũng không tin, giờ đây mình mới hiểu thật sự muốn đi xa, phải cùng nhau, phải đứng bên nhau, phải là một nhóm, đừng bao giờ khư khư một mình mình. Vấn đề là teammates phải cho ra teammates, không gom bừa gom đại rồi gọi đó là một team được.

Và quan trọng hơn, leader phải cho ra leader, không làm được thì đừng làm để tránh vất vả cho người ở dưới. Tới đây mình mới nhận ra là những khó khăn trong công việc của mình khi ở trường cũ hoàn toàn có thể tới từ một leader nào đó ở một mắt xích nào đó trên kia đã không thật sự là leader đúng nghĩa.

Khi về đào tạo cho SHs, cô Tô Thị Hoàng Lan có nói một câu mình nhớ mãi: trong một mối quan hệ, ai hiểu biết nhiều hơn (có thể suy rộng ra là ai có nhiều quyền lực và vị thế hơn) thì người đó có trách nhiệm hơn trong mối quan hệ đó. Vì thế, trò không học được thì trách thầy, người dưới gặp khó khăn thì trách người trên, điều đó cũng không vô lý hoàn toàn.

Và đó là những điều mình đã suy nghĩ từ và nhận ra được kể từ khi có một team đồng hành. Mình vẫn còn rất nhiều điều chưa làm được nhưng điều quan trọng là mình rất MUỐN làm, muốn ở cùng với các bạn để tạo ra một điều gì ý nghĩa. Mình chẳng muốn đơn độc thêm chút nào nữa. Thế nên mình sẽ cố gắng và cố gắng nhiều hơn mỗi ngày.

REVIEWS
Descendant of Fear: On Scott Stossel’s My Age of Anxiety
By SALLY SATEL posted at 12:00 pm on March 5, 2014

1.
Meet Scott Hanford Stossel, an accomplished man in his mid-40s with two young kids, a solid marriage, and a job as editor of a prestigious magazine. A graduate of Harvard, Stossel is popular among his friends and admired by colleagues. At the same time, and to a pathological degree, he is a man riddled with angst. And, for him, it has ever been thus.
Since he was two, Stossel recalls being a “twitchy bundle of phobias, fears, and neuroses.” He was a head-banging, tantrum-throwing toddler. On school days, his parents pried him, screaming bloody hell, out of the car and into the classroom. At age 10 he met the psychiatrist who would treat him for the next 25 years. Seventh grade brought a full-on melt down necessitating Thorazine. Over the years, he’s endured a Job-like onslaught of phobias including fears of vomiting and fainting, of flying, of heights, of germs, and, curiously, cheese.
Life for Scott Stossel has been a gauntlet of morbid what-ifs: what if I pass out, lose control of my bowels, bolt from the podium in the midst of a speech?
To keep such mayhem at bay, he’s medicated himself with bourbon, scotch, gin, and vodka. By prescription, he has taken Klonopin, Xanax, Ativan, Imipramine, Wellbutrin, Nardil, Thorazine, Zoloft, Effexor, Paxil, and Propranolol, among others. “A living repository of all the pharmacological trends in anxiety treatment of the last half century,” is how the author describes himself.
Then, of course, there were therapies. He’s undergone psychodynamic psychotherapy, cognitive behavioral therapy, rational emotive therapy, exposure therapy, hypnosis, meditation, biofeedback, role-playing, eye movement desensitization and reprocessing, acupuncture, yoga, and meditation. One doctor tried, a la Clockwork Orange, to help him conquer his terror of vomiting by administering a nausea-inducing drug.
Nothing worked.
So Stossel enlisted his talent as a writer. “Maybe by tunneling into my anxiety for this book I can also tunnel out the other side,” he hopes. Did he make it? Not quite, “My anxiety remains as unhealed wound.” But while My Age of Anxiety has apparently fallen short of its intended therapeutic goals, it is — for the rest of us — a meticulously researched cultural and scientific biography of a mental affliction featuring the author as one very, very hard case.
2.
Illness memoirs satisfy two human imperatives. The first is voyeurism. Sick-lit, as it’s been called, incites a kind of literary rubber-necking. We’re drawn to tales of once-behaved cells ravaging organs, of accidents that crumple the bones, of strokes that lead us to mistake our spouses for headgear. In most of these stories, the author emerges scarred but wiser. Illness narratives also foster readers’ identification with the afflicted. This can be invaluable to people suffering from the same condition. They want to know they are not alone. They want to prepare for the worst, to cope in better ways, to learn more about their illness.
The illness memoir thrives on gory detail. My Age of Anxiety is no exception; Stossel even frets that he’s gone overboard. “I worry that the book, with its revelations of anxiety and struggle, will be a litany of Too Much Information, a violation of basic standards of decorum and restraint.” That’s understandable, but such intimacies are needed; they nourish the reader’s empathy for the sufferer. And when the malady happens to be unbounded anxiety — a syndrome of outsize reactions to threats that aren’t really there — we can learn a lot about the author: his vulnerabilities, the kinds of certainties he craves, and the morbid reaches of his imagination.
On the lighter side, anxiety can be funny. It is the stuff of frantic shtick, stand-up comedy, and Woody Allen. Depression, by contrast, makes darkness visible. It thrives on isolation and rumination; its muse is Ingmar Bergman. As for psychosis, it’s just too alien to be amusing.

Here is Andrew Solomon in Noonday Demon, his memoir cum biography of depression:
Depression is the flaw in love. To be creatures who love, we must be creatures who can despair at what we lose, and depression is the mechanism of that despair.
Here is William Styron, author of Darkness Visible, his memoir of depression:
My brain had begun to endure its familiar siege: panic and dislocation, and a sense that my thought processes were being engulfed by a toxic and unnameable tide that obliterated any enjoyable response to the living world.
Here is Stossel:
As is so often the case with irritable bowel syndrome, it was at precisely the moment I passed beyond Easily Accessible Bathroom Range that my clogged plumbing came unglued. Sprinting back to the house where I was staying, I was several times convinced that I would not make it and –teeth gritted, sweating voluminously — was reduced to evaluating various bushes and storage sheds along the way for their potential as ersatz outhouses. Imagining what might ensue if a Secret Service agent were to happen upon me crouched in the shrubbery lent a kind of panicked, otherworldly strength to my efforts at self-possession.
A Secret Service agent? Evidence of paranoia? No. This incident, it turns out, took place on the Hyannisport property of the Kennedy family. Over a decade ago, Stossel had spent time with the Kennedys as he researched a biography of Sargent Shriver. The episode continues, bordering on slapstick.  When Stossel reached the bathroom, he “flung” himself onto the toilet (“my relief was extravagant,” he writes, “almost metaphysical”). Then all hell breaks loose. The toilet malfunctions, spewing sewage about the room and on his clothes. Our humble narrator strips, and, as he sprints to his room clad only in a bathroom towel tied at the waist, encounters JFK Jr. in the hallway. The latter is unfazed.
Stossel portrays his own ordeals with good humor, but he treats his family soberly. A. Chester Hanford, dean of students at Harvard College from 1927 to 1947 was always “nervous,” says Stossel, his great-grandson. The future dean told his young wife that he half-hoped to be drafted for combat during WWI as “dodging bullets on a battlefield would certainly be less wrenching than having to lecture undergraduates.” (Notably, as Stossel points out, anxious people are much better at handing fear — real threats — than they are at managing imaginary dangers; in fact, they often do a better of it than normal folks.)
When Dean Hanford turned 50, he cracked. The deaths of colleagues in World War II and the demise of his best friend weighed on him. Flagellated by self-doubt, given to fits of uncontrollable weeping, and, finally, suicidal, he entered McLean Hospital in Belmont, Mass. Until his death almost 30 years later Hanford would undergo many hospitalizations. Other relatives bore the curse. Stossel’s mother, the granddaughter of the dean, was perpetually high strung; his sister has been treated with a range of anti-anxiety medications.
“Does my heredity doom me to a similar downhill spiral [as my great-grandfather] if I am subjected to too much stress?” Stossel wonders. And does it endanger his children? “For Maren and Nathaniel — May You Be Spared,” he writes in the dedication. Already, however, there are signs. His small son has serious separation-anxiety. His eight-year old daughter, like her father and grandmother before her, is saddled with an obsessive fear of vomiting. “Have I — despite my decades of therapy, my hard-won personal and scholarly knowledge of anxiety, my wife’s and my informed efforts at inoculating our children against it — bequeathed to Maren my disorder, as my mother bequeathed it to me?” the author asks. The answer resides in the nature of anxiety itself.
3.
Anxiety is the descendant of fear, our most primitive emotion. The arousal system instantly mobilizes organisms to defend against threat and, like any biological system, it can go awry. In so-called generalized anxiety disorder, a person exists in a chronic state of vigilance, ready to flee if need be. (Or, in the words of Freud, “Atrophied remnants of innate preparedness [as is] so well-developed in other animals.”) Individuals who suffer panic attacks feel as if they are suffocating. Presumably, specific neural mechanisms are hypersensitive and triggered by elevated but otherwise benign concentrations of carbon dioxide in the bloodstream (from situations such as rapid breathing or discomfort at being in a crowd) as pending asphyxiation.
Stossel suffered not only from these conditions but also from social phobia wherein a person is fearful of interacting with strangers lest he be rejected or humiliated by them. Some evolutionary theorists trace this glitch to the demands of hierarchical societies. That is, one had better be attuned to what others think of them or risk upsetting the social order of the tribe. As for the author, he suspects that that his social phobia has caused him to be a nice person. “[I]t may be that my anxiety lends me an inhibition and a social sensitivity that makes me more attuned to other people.”
Stossel’s own therapist dismissed the natural-functions-gone-wild hypothesis of clinical anxiety and put his money on existential crises as its engine. We grow old and die; lose loved ones; risk failure and humiliation; search unrequitedly for love and meaning. Anxiety is the shield we use to ward off the sadness and pain these inevitabilities bring, he tells Stossel. If he is right, the question then becomes why only some of us come undone in the face of these looming prospects.
For answers, Stossel is partial to the laboratory. He likes neuroscientists’ explanations of anxiety as excessive “neuronal firing rates in the amygdala and locus coeruleus.” The psychopharmacologists’ view of anxiety as the “inhibition of the glutamate system,” and geneticists’ errant “single-nucleotide polymorphisms” rightly strike him as “scientific and more convincing” than his therapist’s existential account. But they also raised questions:
Can my anxiety really be boiled down to how effectively gated my chloride ion channels are or to the speed of neuronal firing in my amygdala? Well, yes, at some level it can. Rates of neuronal firing in the amygdala correlate quite directly with the felt experience of anxiety. But to say that my anxiety is reducible to the ions in my amygdala is as limiting as saying that my personality or my soul is reducible to the molecules that make up my brain cells or to the genes that underwrote them.
“Shouldn’t this be liberating?” Stossel asks. “If being anxious is genetically encoded, a medical disease, and not a failure of character or will, how can we be blamed, shamed, or stigmatized for it? Eventually, he snapped out of this reductionistic reverie, reminding himself that “The same building blocks of nucleotides, genes, neurons, and neurotransmitters that make up my anxiety also make up my personality.” And his was a personality that accepted challenges, honored commitments, and excelled academically and professionally.
Finally, anxious habits can be learned. Here, the author’s mother taught a master class. This proper Mayflower descendant was chronically terrified of vomiting. Through her own doom-mongering and over-protectiveness, she inspired the author to spin out worst-case scenarios. Perhaps this is why Stossel holds such great store by the great Stoic Epictetus, who observed that “People are not disturbed by things but by the view they take of them.” From a young age, his mother taught him to take the dimmest possible one.
Though he treats her sympathetically — like his great grandfather, she is a tormented soul — he credits her with reducing him and his sister to “states of neurotic dependency.” His physician father, a depressive drinker, contributed the author’s boyhood shame (“You twerp, you pathetic little twerp”). Said a therapist from his adolescent days whom Stossel tracked down, “Your parents — an anxious, overprotective mother and emotionally absent father– were a classically anxiety-producing combination.”
“Thus me,” Stossel pronounces, “a mixture of Jewish and WASP pathology — a neurotic and histrionic Jew suppressed inside a neurotic and repressed WASP. No wonder I am anxious: I’m like Woody Allen trapped in John Calvin.”
So, what is anxiety? Stossel’s answer risks sounding evasive, but in the context of his rich book, is true and inevitable. It “is at once a function of biology and philosophy, body and mind, instinct and reason, personality and culture,” he concludes. “In computer terms, it’s both a hardware problem (I’m wired badly) and a software problem (I run faulty logic programs that make me think anxious thoughts).”
4.
In 2004, the World Health Organization conducted a mental health survey of 18 countries including the U.S., China, the Netherlands, and Italy. It found anxiety disorders to be the most common form of mental condition on earth. According to a 2009 report called “In the Face of Fear,” England’s Mental Health Foundation, anxiety has been detected at “record levels.” Does this mean that we really do live in an age of anxiety.
And if so, why? After all, ours is an age of unprecedented material prosperity and well-being in the industrialized West. Life expectancies are, for the most part, long and growing. On the other hand, progress, itself, may be the culprit. For all their glories, growth of the market economy, increases in geographic and class mobility, the spread of democratic values and freedoms, carry their own perils — namely, panoply of choices. Within bounds, we are relatively free to choose where we live, whom we marry, and what we aim to be.
Finally, we are now quicker to pathologize the vagaries of everyday life. And, in trigger-happy hands, the official psychiatric manual can be a set of diagnoses in search of patients.
It’s hard to know. “There is no magical anxiety meter that can transcend the cultural particularities of place and time to objectively measure levels of anxiety,” the author wisely observes. What we do know is that some relatively fixed proportion of humanity has always been more anxious than others. Authoritative voices, observers and sufferers both, attest to this. Hippocrates (anxiety as “worries exaggerated in fancy”), Robert Burton, author of the magisterial The Anatomy of Melancholy in 1621, Charles Darwin (for years was too agoraphobic to leave the house), Søren Kierkegaard (he dubbed anxiety the “terrible torture” of Grand Inquisitor), Thomas Jefferson(posthumously diagnosed as a social phobic), Sigmund Freud (observer), Virginia Woolf(sufferer), William James (observer and sufferer), Mahatma Gandhi (public speaking), Barbra Streisand (crippling stage fright), and, last but not least, Donny Osmond, spokesperson for the Anxiety and Depression Association of America.
 A different conception of anxiety — more a cultural affliction than a clinical scourge — was forged in the post WWII period. In his 1947 epic book-length poem called The Age of Anxiety, W.H. Auden described man as “unattached as tumbleweeds,” on a quest to find substance and identity in an increasingly industrialized world. The poem inspired Leonard Bernstein to write a symphony and Jerome Robbins to produce a ballet. A year later, historian Arthur M. Schlesinger Jr. proclaimed Western man looks “upon our epoch as a time of troubles, an age of anxiety…our familiar ideas and institutions vanish as we reach for them, like shadows in the falling dusk.”
This existential angst, some historians suggests, embodied a consciousness that led to America’s tranquilizer culture. In 1955, Carter Products began marketing Miltown for nerves, tension, and, insomnia, but the company was pessimistic that psychiatrists would prescribe it. Freud was ascendant in American psychiatry at the time and theory dictated that treating specific symptoms was of little clinical value. Be it depression, anxiety, or psychosis — all clinical presentations were taken to be interchangeable markers of deeper psychodynamic misfortunes. Still, Miltown was somewhat safer than barbiturates (e.g., Seconal, Nembutal, and Amytal) currently in use. The latter were highly addictive, produced brutal withdrawal syndrome, and were lethal if a person accidentally took just one too many.
To the manufacturer’s great surprise, Miltown became the best-selling drug ever marketed in the country. It was the first lifestyle drug for the stressed-out, can-do corporate man and his put-upon spouse as well as for celebrities. The comedian Milton Berle, for example, introduced himself as “Miltown Berle.”
Researchers were excited too. Miltown (along with Thorazine, a novel anti-psychotic introduced in the U.S. in the mid-’50s) contributed to a wholesale transformation of the way we think about mental illness. It meant that mental illness was brought on by deranged brain biology, not by Oedipal dramas, and thus corrected with medicine.
Soon, though, there was trouble in paradise. By the late 1950s, Miltown, too, revealed itself to be habit-forming. As sales began to fall off, Valium-type drugs, a class of tranquilizer called benzodiazepines, rushed in to fill the vacuum. But, as before, chemical infatuation gave rise to disenchantment. In the mid seventies the FDA had amassed reports of benzodiazepine dependence and withdrawal. Prozac, too, once kicked off a revolution. But within a few years of its release in 1988, Prozac (which also gained FDA approval to treat panic disorder) lost its luster.
Now, the golden age of psychopharmaceuticals is drawing to a close. Most of the major drug firms have curtailed or shuttered their drug discovery labs. The pipeline to the FDA is running dry. Despite this depressing picture, psychiatrists are optimistic that new approaches will eventually prove fruitful — the question is how soon.
In the meantime, current medications — which continue to be prescribed in record volumes — are often extremely helpful. Psychological and behavioral therapies are indispensible too. Some patients do very well and even the author found some relief, but not nearly enough.
And what of the writing cure? “[I]n finishing this book, albeit a book that dwells at great length on my helplessness and inefficacy, maybe I am demonstrating a form of efficacy, perseverance, productivity — and yes, resilience,” Stossel writes. Indeed, he’s done all those things and more. He’s produced an excellent synthesis of reportage, research, and personal revelation. We are the beneficiaries of his self-imposed therapy. But the patient-author still ails, not being able, he says, to “escape my anxiety or be cured of it.”
Yet with a condition so encompassing and of such long standing, could he ever strip the “real” him from his disease? From the beginning, fear and Stossel were born twins. One wonders if he would ache for that phantom creature if, somehow, it were excised.
Source:http://themillions.com/2014/03/descendant-of-
fear-on-scott-stossels-my-age-of-anxiety.html

Kinh nghiệm soạn giáo án

Kinh nghiem soan giao an from Ngoc Ha Pham

Câu hỏi định hướng (driving question) trong dạy học dự án

Nguồn: https://www.youtube.com/watch?v=7PhVEoAeWbk
(Ngọc Hà lược dịch)

Như ta biết, câu hỏi định hướng là 1 trong 8 phần thiết yếu của dạy học dự án.

A. Vai trò của câu hỏi định hướng?

Với học sinh, câu hỏi định hướng:
Giúp chỉ dẫn các công việc phải làm trong dự án
Tạo ra sự hứng thú và tính thử thách
Nhắc nhở học sinh: “Hôm nay chúng ta làm gì, vì sao?”

Với giáo viên, câu hỏi định hướng:
Chỉ dẫn cho quá trình lập kế hoạch dự án cũng như sắp xếp các tiêu chuẩn nội dung hay ý tưởng lớn
Thể hiện và giúp truyền đạt mục đích của dự án
Khởi động và hướng trọng tâm vào sự nghiên cứu

B. Các loại dự án và câu hỏi định hướng tương ứng với từng loại:

Loại dự án 1:
Phát triển, triển khai một câu hỏi có tính triết học
Câu hỏi định hướng:
Khi nào ta được gọi là trưởng thành?
Những ai thì có được quyền lực và làm sao để họ có được nó?

Loại dự án 2:
Nghiên cứu một sự kiện lịch sử, một giai đoạn xã hội, hay một hiện tượng tự nhiên
Câu hỏi định hướng:
Tổng thống Truman có nên thả những quả bom mà ông đã thả?
Sao chúng ta không bị ngã khi trượt ván?

Loại dự án 3:
Một tình huống có vấn đề cần giải quyết
Câu hỏi định hướng:
Làm cách nào cải thiện vấn đề giao thông tại nơi ta đang sinh sống?
Chúng ta phải làm gì để diệt chuột trong trường học này?

Loại dự án 4:
Kiểm tra một vấn đề gây tranh cãi

Loại dự án 5:
Một thử thách yêu cầu học sinh thiết kế, lên kế hoạch, sản xuất hoặc sáng tạo ra một cái gì đó
Câu hỏi định hướng:
Làm sao vẽ được một bức tranh tường (bích họa) đại diện cho cả quá khứ và hiện tại của cộng đồng chúng ta?
Làm sao tổ chức được một hội chợ flea (chợ trời) thành công ở trường?
Làm sao thiết kế được một trang web để phổ biến các bài thơ của chúng ta tới toàn thế giới?

C. Các tiêu chí của một câu hỏi định hướng tốt:

Thu hút học sinh
Có một câu trả lời MỞ
Phục vụ mục đích học tập

D. Cách tạo ra câu hỏi định hướng:

1. Tập trung vào một vấn đề có tính triết học, gây tranh cãi, hoặc một chủ đề kích thích sự tò mò
Ví dụ:
Dự án tiểu học:
Những ai thì được gọi là các vị anh hùng?
Bạn tốt là người như thế nào?
Dự án trung học:
Khi nào thì chiến tranh là hợp lý/chính nghĩa/đúng đắn?
ADN có đáng tin cậy trong điều tra tội phạm không?
Sự kiểm duyệt có ích gì trong xã hội này không?

Ví dụ cụ thể hơn cho 1 dự án trung học:

Tên dự án: Bị cấm ở Mỹ!
Câu hỏi định hướng (DQ): Sự kiểm duyệt có ích gì trong xã hội này không?
Nội dung bài học liên quan: chính phủ Mỹ, văn nghị luận
Ý tưởng dự án: sau khi đọc một cuốn sách tùy chọn từng bị cấm ở Mỹ, học sinh sẽ viết một bức thư dưới dạng văn nghị luận về việc liệu cuốn sách đó có nên bị cấm ở trường học hay không? Học sinh sẽ biểu diễn một phiên tòa để nói về vấn đề tự do ngôn luận cũng như vai trò của sự kiểm duyệt dưới dạng kịch.
Sản phẩm chính: bài văn nghị luận, phiên tòa mô phỏng

2. Xác định một sản phẩm để sáng tạo, một công việc để thực hiện hay một vấn đề để giải quyết

Ví dụ:
Làm thế nào để thiết kế một cuốn sách tranh về vòng đời của các loài động vật tại quận Oldham?
Làm thế nào để phát triển một kế hoạch kinh doanh thu hút các nhà đầu tư?
Làm thế nào tạo ra một loại củi nhân tạo khiến lò sưởi có những ngọn lửa sặc sỡ nhiều màu nhưng vẫn thân thiện với môi trường?
Làm thế nào thiết kế một công viên mới?
Ví dụ cụ thể:

Tên dự án: Sinh vật ở Quận Oldham
Câu hỏi định hướng (DQ): Làm thế nào để thiết kế một cuốn sách tranh về vòng đời của các loài động vật tại quận Oldham?
Nội dung bài học liên quan: khoa học, nghệ thuật, ngôn ngữ
Ý tưởng dự án: Học sinh được yêu cầu thiết kế một cuốn sách tranh minh họa vòng đời của các loài động vật hoang dã tại địa phương, để triển lãm tại khu bảo tồn quận Oldham.
Sản phẩm chính: sách tranh minh họa, thuyết trình, sổ tay nghiên cứu.

3. Cung cấp cho học sinh một vai trò nào đó trong đời sống thực

Ví dụ:
Làm thế nào nếu ta là các sinh viên dược và phải chẩn đoán cho một bệnh nhân cũng như gợi ý cách điều trị tốt nhất cho họ?
Nếu ta là kĩ sư xây dựng, làm thế nào để thiết kế và kiểm tra các mẫu cầu dành cho người đi bộ qua sông?
Nếu ta là hướng dẫn viên du lịch, làm thế nào để thiết kế một tour đi bộ trên Google đi qua những địa danh về nghệ thuật ở thành phố này?

Ví dụ cụ thể:
Tên dự án: Họ đang gặp vấn đề gì?
Câu hỏi định hướng (DQ): Làm thế nào nếu ta là các sinh viên dược và phải chẩn đoán cho một bệnh nhân cũng như gợi ý cách điều trị tốt nhất cho họ?
Nội dung bài học liên quan: Khoa học, viết văn miêu tả
Ý tưởng dự án: học sinh hình dung mình ở trong vai trò một sinh viên trường Dược phải tập hợp thông tin từ một bệnh nhân mô tả mình có những triệu chứng khiến họ nghi ngờ bệnh nhân đó gặp vấn đề với 1 trong 4 hệ (tuần hoàn, hô hấp, tiêu hóa, bài tiết)
Sản phẩm chính: thuyết trình với slide PowerPoint, báo cáo dược học

E. Sửa câu hỏi định hướng

1. Sửa một câu hỏi định hướng từ dạng có-thể-Google thành dạng câu hỏi MỞ

Những loài cây nào mọc ở địa phương ta? → làm thế nào thiết kế một bản đồ chỉ dẫn về các loài cây ở địa phương ta?
Thức ăn bổ dưỡng gồm những gì? → ta ăn gì mỗi ngày có quan trọng không?
Những dạng chính của hội họa hiện đại là gì? → làm sao thiết kế được một phòng tranh triển lãm nhằm giới thiệu lịch sử hội họa hiện đại

2. Sửa một câu hỏi định hướng từ dạng chất vấn sang dạng có sức hút và kích thích học sinh
Tác giả đã sử dụng giọng văn và quan điểm của mình để phản ánh các vấn đề về tuổi thơ và môi trường sống xung quanh mình như thế nào qua tác phẩm Ngôi nhà trên phố Mango? → tuổi thơ đã tạo nên chúng ta của hôm nay (tuổi teen) như thế nào?
Người Hy Lạp cổ đóng góp như thế nào vào sự phát triển của nền văn minh phương Tây? → chúng ta có chất “Hy Lạp” trong người không?
Sử dụng môn Toán như thế nào để thực hiện số liệu thống kê trong môn bóng rổ → nếu chúng ta là thành viên đội tuyển bóng rổ quốc gia, làm thế nào để chọn ra những cầu thủ tốt nhất có thể thắng giải vô địch bóng rổ sắp tới?

3. Sửa một câu hỏi định hướng từ dạng liên quan quá trực tiếp đến sách giáo khoa, sang dạng vẫn phục vụ cho nội dung bài học nhưng không quá liên quan trực tiếp đến sách giáo khoa
Kiến trúc sư sử dụng các quy tắc hình học như hình bằng nhau, hình đồng dạng, cùng với kích thước, tỉ lệ như thế nào trong thiết kế? → làm thế nào chúng ta có thể thiết kế được một trường trung học trong tương lai
Xói mòn, phun trào, kiến tạo, cũng như các ngoại lực khác kiến tạo nên địa hình và đặc điểm tự nhiên của khu vực này như thế nào? → tại sao có rất nhiều thung lũng và đồi quanh khu vực của chúng ta?
Trung Quốc là một quốc gia mạnh ngày nay vì lịch sử, văn hóa, địa lý hay vì hệ thống chính trị và kinh tế? → tại sao Trung Quốc là một quốc gia mạnh?
Sửa một câu hỏi định hướng từ dạng chung chung sang dạng liên quan tới địa phương và đòi hỏi/kích thích hành động
Thế nào là một vị anh hùng? → Những ai được xem là các vị anh hùng ở địa phương ta và làm cách nào ta có thể kể lại câu chuyện cuộc đời họ.
Công cụ quảng cáo nào hiệu quả nhất? → Làm sao để giúp các doanh nghiệp nhỏ nâng cao chất lượng quảng cáo của họ?
Cuốn sách nào phổ biến nhất đối với độ tuổi chúng ta? → Làm thế nào để thiết kế một website giới thiệu các cuốn sách nên đọc đối với thiếu niên.

Một số tips đặt câu hỏi hay trong dạy học

Tip #1: Câu hỏi nhắm tới những mức cao trong thang nhận thức

Bạn đã biết về 6 mức độ nhận thức theo thang phân loại của Bloom. Sau đây là 6 câu hỏi theo mức độ từ thấp đến cao để bạn thấy sự khác biệt của những câu hỏi nằm ở mức cao: 

1 - mức Nhớ: Em hãy nêu khái niệm từ ghép
2 - mức Hiểu: Hãy giải thích vì sao lòe loẹt là từ láy?
3 - mức Áp dụng: Đoán xem điều gì sẽ xảy ra nếu ta không tuân thủ phương châm hội thoại số 2?
4- mức Phân tích: Ý nghĩa của cuốn sách này là gì?
5 - mức Đánh giá: Giải pháp nhiên liệu thay thế nào là khả thi nhất?
6 - mức Sáng tạo: Hãy xây dựng bộ câu hỏi để test trí thông minh của một người.

Tip #2: Đánh thức những điều riêng tư và cá nhân

Câu chuyện có gợi cho em về ký ức nào của bản thân không?
Có nhân vật nào trong cuốn truyện này giống em không?
Kể cả X. là một người không được tác giả ủng hộ, nhưng em có tìm thấy điểm chung nào giữa mình với nhân vật?
Nếu em là Kiều, em sẽ làm gì trong tình huống đó?
Ngoài đời em từng gặp ai giống nhân vật Y. chưa?

Tip #3: Hỏi đúng trọng tâm, chỉ đích xác một ý cốt lõi nào đó

Tác giả muốn nói điều gì qua câu chuyện?
Trong 3 nhân vật, ai là quan trọng nhất?
Nhân vật phụ X. có thể thiếu được không?
Vai trò của anh ta?Điều gì khiến em ngạc nhiên nhất trong bài?
Điều gì khiến em thay đổi nhiều nhất sau khi đọc xong câu chuyện?
Nhan đề đã thật phù hợp với tác phẩm?

Tip #4: Kéo tác giả vào cuộc

Nếu bây giờ Nguyễn Tuân tới đây, em sẽ hỏi ông ta câu gì?
Có điều gì quái lạ, kỳ quặc trong truyện không?
Tại sao tác giả lại viết như vậy?
Em nghĩ vì lý do gì mà tác giả viết tác phẩm này?

Tip #5: Trao quyền cho HS, khơi gợi ý thức cá nhân, làm chủ

Hãy phản đối tác giả ở một điểm nào đó?
Nếu em là nhân vật?
Viết lại đoạn kết
Thay đổi một phần tùy ý trong tác phẩm

[Phần 3] Các bước soạn bài hiệu quả (Ngọc Hà dịch)

Hãy luôn chuẩn bị kỹ càng

(Nguồn: Wikihow)

1. NẾU ĐANG LO LẮNG, HÃY LÊN KỊCH BẢN CHO BUỔI HỌC

Giáo viên mới sẽ cảm thấy bớt lo lắng khi viết sẵn kịch bản cho buổi học. Dù việc soạn kịch bản này có thể mất nhiều thời gian hơn cả soạn giáo án, nhưng nó sẽ khiến bạn xóa tan nỗi lo lắng khi bạn đã biết được chính xác mình sẽ nói những câu gì trong buổi học.

·         Trong quá trình đi dạy, hãy làm việc này ít dần, ít dần đi. Bởi vì theo thời gian, bạn sẽ có khả năng đi vào bài dạy ngay mà không cần luyện tập trước. Bạn sẽ không cần phải soạn sẵn kịch bản nữa. Việc này chỉ nên thực hiện như một cách tự huấn luyện vào thời gian đầu đi dạy.

2. CHO PHÉP BẢN THÂN LINH HOẠT VỚI KỊCH BẢN

Bạn đã soạn kỹ kịch bản thậm chí tới từng phút? Tuyệt vời! Nhưng hãy nhớ rằng kịch bản thật sự cũng chỉ để tham khảo thôi. Bạn chẳng thể nói: “Các con! 1 phút 15 giây rồi đấy, dừng lại ngay lập tức!”. Đó không phải là cách làm của một giáo viên. Đừng cố gắng bám sát kịch bản, hãy chừa cho bản thân những chỗ trống linh hoạt.

·                     Nếu quá tải về mặt thời gian, hãy biết đâu là chỗ được phép và không được phép lướt nhanh. Phần nào bạn buộc phải dạy trọn vẹn để học sinh hiểu? Phần nào chỉ là trưng trổ và giết thời gian? Mặt khác – nếu bạn dư thời gian, hãy “thủ” sẵn một vài hoạt động dự phòng để dùng khi cần thiết.

                                        

3. LUÔN DỰ PHÒNG THỜI GIAN

Ý thức rằng ta luôn có quá nhiều thứ để làm thì tốt hơn là nghĩ rằng ta có rất ít việc, rảnh rang. Kể cả đã lên kế hoạch chi tiết thì vẫn hãy chừa những khoảng thời gian dự phòng. Nếu một việc mất khoảng 20 phút, hãy nói với học sinh là chúng chỉ được phép làm trong 15 phút. Bởi vì bạn chẳng biết những gì sẽ nảy sinh trong 15 phút đó đâu!

·         Cách dễ nhất là kết thúc bài dạy bằng trò chơi hoặc một cuộc thảo luận. Cho HS ngồi lại thành nhóm và thảo luận quan điểm của HS về một vấn đề nào đó hoặc trả lời 1 câu hỏi.

                                           

4. SOẠN BÀI SAO CHO NGƯỜI DẠY THAY CÓ THỂ HIỂU ĐƯỢC

Khi phải nghỉ đột xuất, bạn sẽ muốn giáo án của mình thật dễ hiểu với người dạy thay để bạn không cần giải thích gì thêm. Hoặc trong trường hợp bạn soạn bài từ lâu trước khi dạy, một giáo án cụ thể sẽ giúp bạn hiểu được mình nghĩ gì ở thời điểm đó.

·         Có rất nhiều mẫu giáo án online bạn có thể sử dụng. Hoặc bạn có thể tham khảo mẫu giáo án của đồng nghiệp. Hãy kiên định, nhất quán với một mẫu giáo án, điều đó giúp não làm việc hiệu quả hơn.    

5. KẾ HOẠCH DỰ PHÒNG

Trong nghề nghiệp, có những lúc học sinh của bạn sẽ tiếp thu bài quá nhanh và dễ dàng khiến cho bạn ngạc nhiên, không biết làm gì vì dường như mọi thứ bạn chuẩn bị đều dư thừa. Cũng có những ngày sau kỳ thi, hoặc chỉ có nửa lớp đi học, hoặc một video bạn chuẩn bị đột nhiên hỏng, hãy có kế hoạch dự phòng.

·                     Hầu hết giáo viên kỳ cựu đều có rất nhiều bài dạy dự phòng để sử dụng bất cứ lúc nào. Nếu bạn từng có một bài dạy, bài báo, bài thuyết trình thành công lúc nào đó, hãy giữ chúng như chất liệu cho dạy học sau này. Khi có cơ hội, bạn có thể thay vì dạy học bình thường, thì dành một buổi nói cho học sinh về một chủ đề bạn hứng thú với những chất liệu sẵn có đó. Đó cũng là dạy học. Tùy theo lớp học bạn dạy, có thể nói với chúng về tiến hóa, chọn lọc tự nhiên, gen, hay nhạc pop, v.v..

                                       

What makes a hero?

Những giấc mơ hời hợt

Hôm nay mình xem phim Her. Dù phim nói gì thì mình vẫn thấy Samatha không thật. Không thật tí nào. Nhưng có cái này thật: cảm giác hoang mang trước sức mạnh của công nghệ, của thế giới ảo. Mình nhận ra, thế giới ảo không chỉ là internet đâu, mà còn là chính cuộc đời ta đang sống này, một nơi đã bị ta "ảo hóa". Rất nhiều người trong chúng ta đã chọn không sống với thực tại.

Mình ngủ quên ngay đoạn cuối phim. Rồi tỉnh dậy. Như mọi lần bất ngờ tỉnh dậy khác, cảm giác của mình kinh khủng, lạ lùng lắm nhưng thật lắm. Đó là cảm giác xa lạ và sợ hãi với chính hiện tại này, và hồ nghi về một hiện tại khác.

Một hiện tại khác, nơi con người không tham vọng biết thêm nhiều thứ. Kỹ năng này, chiến lược nọ. Các phần mềm. Các công thức. Những con số giản đơn đến ngô nghê: 5 kiểu cấu trúc cho bài văn, 4 yếu tố quan trọng nhất của câu chuyện, 5 giai đoạn cốt truyện... Hay phổ biến hơn: 7 bước đến thành công. Ví dụ vậy. Đó chính là những thứ mình có lúc đã sa vào nói cho tụi nhỏ nghe, với không ít nhiệt tình. Đó không phải là hiện thực. Hiện thực cực kì sống động, tinh tế, đơn sơ nhưng phải thấu hiểu bằng cả trái tim dịu dàng. Hiện thực cũng không nằm trên mạng xã hội với các tin tức nóng hổi mà người ta cập nhật như thể không biết chuyện cướp, đốt, giết, hiếp nào mới xảy ra hôm qua là một nỗi xấu hổ. Thực tại giản dị hơn, bình an hơn.

Học sinh của mình mê máy tính đến đáng sợ. Nhưng lại ngại đọc văn dài. Không có thời gian type câu văn đủ chủ vị. Không có niềm vui xây dựng các giao tiếp có ý nghĩa.

Mình ước sao mình và các em sống trong một thực tại khác gần gũi hơn, tinh sạch hơn. Không có nhiều sáng kiến tiến bộ ra rả bên tai. Không cần xem báo mạng hàng ngày. Người ta dành thời gian nhìn nhau, nói và làm bằng trái tim. Xây dựng mối quan hệ tốt giữa người với người thật sự còn rất nhiều vất vả.

Một chuyện khác:

Mình tỉnh dậy đúng vào khi tivi đang chiếu phóng sự về làng nghề làm giấy cổ ở Yên Thái/An Thái - Hà Nội. Và người ta đọc một bài ca dao quen thuộc đến nao lòng:

Gió đưa cành trúc la đà
Tiếng chuông Trấn Vũ canh gà Thọ Xương
Mịt mù khói tỏa ngàn sương
Nhịp chày Yên Thái mặt gương Tây Hồ.

Và, chưa bao giờ thật lòng hơn, mình nhớ Hà Nội. Nhớ những điều không có trong sách, không có trong tâm hồn đau khổ, cay nghiệt của mình thời còn sống ngoài đó. Nhớ một Hà-Nội-là-Hà-Nội. Cũng có thể mình chưa bao giờ biết đến một Hà-Nội-là-Hà-Nội như vậy. Vì tâm mình hồi đó chỉ có nỗi buồn, sự ghét bỏ, tâm mình toàn vọng tưởng, mình đã luôn nghĩ rằng "cuộc sống không ở đây".

Vậy đó. Nhưng cũng đâu có nghĩa là mình của hiện tại đã chấm dứt những giấc mơ về một nơi nào đó "không ở đây". Những giấc mơ của con người đôi khi chỉ là trò chơi khăm được dẫn dắt bởi nhiều thứ: những tấm gương vô nghĩa (tiến sĩ ở Mỹ về, bạn thanh niên đi du lịch vòng quanh thế giới), những triết lý nông cạn (sách self-help, mạng xã hội), công nghệ nhiếp ảnh tân tiến lừa tình vô đối, vân vân.

Những giấc mơ hời hợt đẩy mình ra xa thực tại thuần khiết của mình. Những giấc mơ mà đuổi theo thôi cũng hết đời. Những giấc mơ mình sẽ phải trả giá.

Vì sao con không được chọn?

Có hơn 3 học sinh đã gặp mình và nói:
- Con muốn đón đoàn SST của Singapore. Cô à vì sao con không được chọn nhỉ?
- Cô ơi tiêu chí của họ là gì để họ chọn nhỉ? Con không cần được chọn nữa đâu vì trễ rồi. Nhưng con muốn biết tiêu chí để lần sau con được chọn cô à.
- Con buồn lắm cô à. Con không hề nhận được thông tin gì hết. Bạn nào được chọn thì bạn đó biết thôi.
...
Mình không an ủi học sinh: không sao đâu con. Hoặc: con phải cố gắng hơn nữa. Cố gắng là để vì bản thân mình thôi. Hoặc: một chuyện nhỏ vầy con cho qua nhé, mai mốt cơ hội sẽ đến với con. Hoặc: người ta có lý do của người ta con à. Con thử suy nghĩ lại mình trước nhé. Tiên trách kỷ mà...
Mình nói với HS:
- Thật là mấy người tào lao hết sức con à. Họ nghĩ họ là trời, trời kêu ai nấy dạ đó con à. Con không nên thầm buồn bã, tự trách mình làm chưa tốt, tự động viên mình bằng mấy câu ngớ ngẩn. Thật ra, vấn đề nằm ở người ta, chứ không phải mình. Và mình không phải hàng hóa để họ thích thì lựa, không thì bơ. Mình không cho ai định nghĩa mình. Mình không sống bằng định nghĩa của những kẻ vô duyên tự cho mình có quyền phủ định ai đó. 
Tóm lại là cho qua. Đi làm việc của mình. Và đừng bao giờ để họ sai khiến, bắt nạt là được.

Một chuyện để nghĩ

1. Mọi giáo viên và mọi nơi trong nhà trường này đều kể với mình những câu chuyện có mô típ như sau:
- X. là một đứa cá biệt/đanh đá cá cầy/hay vi phạm lỗi A./tinh tướng hay cãi... Đại khái là những học sinh không giống hình dung và mong muốn của giáo viên.
- Anh/chị đã dùng cách này nè (giấy tờ/hình phạt/phụ huynh/chép phạt/quy trình/điểm hạnh kiểm/giám thị).
- Cuối cùng nó sợ chết khiếp/có dám nữa đâu/đỡ rồi/không hề ho he gì nữa/thay đổi/ngoan.

Và rất dễ kết luận rằng mình đã thay đổi được một học trò.
Trong lúc thực thi các giải pháp kỷ luật, thầy cô phải có một niềm tin và luôn phải tự nhủ với mình rằng: "Mình có thể bị ghét, làm nó ghét, nhưng đó là điều tốt cho nó. Rồi mai sau nó sẽ hiểu. Phụ huynh sẽ hiểu."

2. Vấn đề là:
- Có thật mình thay đổi được HS hay chỉ làm cho HS tạo ra một vỏ bọc trước mặt mình hòng yên chuyện?
- Làm sao mình lại biết được cái gì là tốt cho ai đó?
- Làm sao mình dám chắc hành vi của HS là sai trái, là lỗi lầm mười mươi?
- GV có từng phạm lỗi như vậy? GV có thích bị ai ép buộc?

3. Hồ nghi của mình:
- Đằng sau lỗi sai có thể là một nỗi sợ.
- Tại sao không ai kể rằng mình đã "nói chuyện" với HS như thế nào và hiểu ra điều gì?
- Tại sao luôn có kẻ thắng người thua? Mình không thắng HS thì HS sẽ đè đầu cưỡi cổ mình thật ư? Có cách nào bình đẳng, vui vẻ hơn?
- Những đứa trẻ ngoan ngoãn là những đứa sẽ nổi loạn kinh khủng nhất khi nó thoát ra được những lời khuyên và ép buộc thuở ấu thơ.
- Những đứa bị rèn giũa, cải tạo nặng quá thì sẽ phạm tội vì nó đã bị gắn nhãn là kẻ xấu rồi.
- Các biện pháp hay ho, thông minh của GVCN lúc nào cũng chứa sự cưỡng bức trong đó và tích tụ dần, trẻ con sẽ cảm thấy bị tổn thương.

4. Đáp án cuối cùng:
Chưa có. Mình đang tìm hiểu.

Con có muốn ôm cô không?

Con là bạn nhỏ lịch sự nhất mà cô từng biết. Luôn cúi đầu, dạ thưa, nói năng rõ ràng, dùng từ chuẩn xác, chừng mực. Con thường chia sẻ với cô chuyện nọ, chuyện kia. Con cũng hay giúp cô.

Cho tới khi cô biết con có vấn đề về kiềm chế cảm xúc, với người bạn mà con yêu quý nhất. Khi tình cảm không được đáp lại, con dùng kéo làm mũi bạn chảy máu, ấn đầu bạn, siết cổ bạn. Kết quả là ba mẹ bạn gặp cô đòi chuyển lớp.

Con bảo lúc đó, con là một con người khác.

Nhớ lại những ngày trước đó của con, khi con còn là một cậu bé tự nhiên, lịch sự, cô không muốn tin là con đã có hành động thô bạo với bạn. Con ngồi đó nhỏ bé và đầy băn khoăn, giữa cô, giám thị, phụ huynh. Con đang cố giải thích cho mình, xoay sở, sửa sai. Con phải đối mặt với thế giới người lớn quá đáng sợ, con phải đối diện với lòng mình quá rối ren, lạ kỳ. 

Nhiều ngày sau đó, cô vẫn không tin con là một cậu bé thô bạo. Nhưng cô không biết làm gì. Mình chỉ nói chuyện với nhau, nhiều thật nhiều. Cô không cho bạn chuyển lớp, cô xin phụ huynh cho con cơ hội cuối cùng. Như thể cô đang trốn tránh, trì hoãn, vì trong lòng cô không tin, lòng cô không thể quyết liệt hay cứng rắn gì được. Cô đang nhớ lại hình ảnh trong sáng của con, trên bục giảng, giữa sân trường, với chiếc áo khoác xanh lam luôn thơm phức, những bước chân chắc chắn và những giọt mồ hôi.

Rồi mình giao hẹn với nhau. Rồi con gồng lên để giữ lời hứa. Đến sớm mỗi ngày, chạy qua chạy lại phụ lớp việc vặt, đóng góp ý tưởng để lớp tốt hơn. Con nói nhiều hơn ngày thường. Khi người ta nói nhiều như vậy, có lẽ họ đang bất an. Cô không nhắc nhở con hay lấy làm khó chịu. Cô cười và để con như thế. Cô muốn nhìn xem, con tự đi qua khó khăn này ra sao. Khi con có nguy cơ phải rời xa người bạn con quý nhất, khi con đang đánh mất dần lòng tin của người lớn, khi con bị gán cho những tính từ xa lạ, con sẽ làm thế nào. 

Nhưng, lòng cô thắt lại khi con bày tỏ tình cảm với cô nồng nhiệt hơn ngày thường. Một lần nọ, con nói với cô: con thương cô, may mắn khi cô chủ nhiệm con, giúp đỡ con trong chuyện này. Một buổi sáng, con nói con muốn ôm cô. Những ngày cận kề sinh nhật cô, con đi ra đi vào. Con lo âu: tại sao cô lại sinh nhật vào thứ Bảy, con biết làm sao bây giờ? Con hỏi ngược hỏi xuôi, rồi băn khoăn, nghĩ ngợi. Đến bản thân cô còn thờ ơ với sinh nhật của mình, vậy mà không ngờ có một bạn nhỏ lo cho cô nhiều đến thế.

Cô nhớ đến mình của ngày xưa. Đó là ngày mà cô xem những người xung quanh quan trọng hơn chính bản thân mình. Cô cuống cuồng yêu thương, cuống cuồng quan tâm, chăm sóc. Vì mỗi khi trở về một mình, cô sợ một mình. Cô sợ bị bỏ rơi, sợ cô đơn. Thường sau một lỗi sai, cô cố gắng gấp đôi để chứng tỏ mình cũng là người tốt. Cô cần được làm hòa. Nhưng không nhiều người hiểu điều đó. Rồi cũng có ngày cô từ bỏ khát vọng làm người tốt, chấp nhận sự méo mó và chấp nhận cô đơn.

Thế giới của con thật khó lý giải. Cô chỉ có thể liên tưởng đến chính cô, và âm thầm nghĩ rằng con đáng thương như vậy. Thật sự, cô không bao giờ biết hết những gì đang xảy ra trong tâm trí con những ngày lạ lùng này. 

Chiều nay, 8/10, trước ngày sinh nhật cô 2 ngày, con tìm cô trong phòng họp. Con trao cô món quà là hộp bánh chị con tự làm và chiếc túi con nhờ mẹ mua. Con cúi đầu lễ phép: dạ con tặng cô, con chúc cô sinh nhật vui vẻ. Cô đã dặn con nhiều lần, chớ có cầu kỳ. Nhưng cô vẫn cảm động vì đây là món quà sinh nhật đầu tiên cô nhận được trong năm nay. Rồi hình ảnh con của mấy ngày nay đầy lo âu và nghĩ ngợi ùa đến trong suy nghĩ khiến cô ngạc nhiên, hạnh phúc. Con cười xấu hổ, hai cánh tay con mở ra rồi khép lại liên hồi, bối rối như buổi sáng con nói con muốn ôm cô.

Cô hỏi: Con có muốn ôm cô không?
Con nói: Dạ có.

Rồi cô nhận cái ôm đầu tiên từ học trò. Và cũng là lần đầu tiên cô xúc động tới vậy. Chỉ cần nghĩ đến mấy từ nặng nề: siết cổ bạn, cắt mũi bạn, bạo hành, chuyển lớp đã quanh quẩn trong tâm trí mấy tuần nay, là cô lại muốn rớt nước mắt vì thương con. Đến bây giờ cô vẫn không tin.

Con là một người chu đáo. May mắn cho ai được con yêu thương.

Every Child Needs A Champion

Đi dạy và đi buôn

Tớ nhớ hồi xưa còn bé, tớ hay buộc một cái dây thật dài từ cửa sổ này sang cửa sổ kia của cái nhà, xong treo đầy sách báo lên đó, làm "cô hàng bán sách" "lim dim" chờ khách tới. Bố mẹ tớ làm bưu điện nên hồi đó thứ nhà tớ có nhiều nhất là báo (cũng tự hỏi sao mình không mê nghề báo luôn đi cho tiện). Tớ cũng chịu ảnh hưởng của cái dây treo báo trên phòng giao dịch cơ quan bố mẹ nên mới thích trò này. Hôm khác, tớ lại bày sách ra giường rồi xếp thành từng khu vực khác nhau, bán theo kiểu sạp sách. Bố mẹ thấy vậy chê tớ bị dấm dớ, còn khách hàng thì dĩ nhiên là chả có ma nào.

Tớ chuyển sang mê bán thịt, bán rau. Tại vì mỗi lần ra chợ cùng mẹ, tớ rất thích được quan sát các cô bán thịt, bán rau ở đó. Tớ tự chế ra những miếng thịt béo núc để bán bằng cách lấy vỏ bưởi đã gọt rời khỏi quả, coi phần trắng là nạc còn phần xanh mỏng hơn là mỡ, hì hục ngồi thái rồi tự bán, tự mua. Có mấy lần tớ mạnh dạn xông thẳng ra chợ với hàng hóa là những bó rau hái ở vườn nhà. Trong đó có một hôm tớ với mấy đứa con nít được rủ theo cùng bị khách chửi banh vì mải cãi nhau “cái rau này gọi là rau mùng tơi hay rau ngót”, “nên bán hai trăm một bó hay là năm trăm”. Rồi cũng có lúc tớ lại khiến họ thương và buồn cười, vì mang một rổ hoa giấy nhặt được bên đường ra chợ bán. Hồn nhiên dữ dội như vậy đó! :)

Có mấy trò khác tớ cũng yêu thích, mà bớt dại hơn. Trong đó có dạy học. Bố mua cho tớ một cái bảng đen rõ to, tớ đem nó ra làm "đạo cụ" để tổ chức lớp học cho bọn trẻ con trong khu tập thể. Chẳng nhớ hồi đó tớ "dạy" gì, chỉ nhớ hễ học được gì trên lớp là tớ lại mang về nhà, xuyên tạc thành bài dạy. Có lần tớ “dạy” cả tiếng Anh. Cô giáo cũng cần xinh đẹp và ra dáng, thế nên tớ lấy cái mũ len có đuôi dài, đội lên đầu rồi cột túm cái đuôi lại để bắt chước mái tóc đuôi ngựa của cô Hà lớp Một Xê. Để dọa học sinh thì tớ có cây thước dài của bố. Mọi việc diễn ra rất suôn sẻ, nhiều cảm hứng.

Rồi tớ nhận ra mình thích mấy thứ kiểu vậy. Tớ được chủ động bày vẽ ra mọi thứ, tớ vừa được chăm sóc vừa được điều khiển người khác. Còn những thứ tớ làm việc cùng thì luôn rất là xinh xắn, đáng yêu. Một mớ rau xanh rì, một cục thịt núng nính, bao nhiêu sách báo thơm mùi giấy và một lũ trẻ con loi choi lóc chóc.

Lớn lên tớ đi dạy, đúng như mơ ước thời bé. Khi tớ nói rằng hồi bé tớ thích làm cô giáo lắm đấy, tụi bạn bảo: "Hồi bé ai mà chẳng thích làm cô giáo". Tớ im lặng rồi nghĩ rằng mình hóa ra chẳng phải là giỏi giang khi giữ được ước mơ hồi bé. Chỉ là mình chẳng chịu lớn lên, tính toán một chút thôi.

Tớ cũng bán hàng nữa. Tớ bày ra một hiệu sách trên mạng, chăm chút cho nơi đó trở nên nhộn nhịp, vui vẻ, xinh xắn. Nhưng vì chẳng kiếm đâu ra sách và thời giờ, nên tớ chỉ chơi cho vui vậy rồi thôi. Lâu lâu quay lại cái fanpage, tớ thấy nó vẫn tuyệt đẹp như vậy, chỉ có điều vắng teo. Tớ cảm thấy nuối tiếc rồi nhận ra, tớ cũng yêu công việc ấy lắm. Bỏ công ra, chăm chút cho một cái gì đó, chăm sóc cho một vài ai đó.

Bây giờ thì nhiều người chọn đi buôn hơn đi dạy, nhưng trong số đó ít người dồn vào việc buôn bán một cái gì đó. Nên tớ thường rất ghen tị với những người như Bánh Ngọt, chị Nhàn. Họ bán hàng giống như là đang đi thực hiện một ước mơ nào đó vậy. Cái ước mơ ấy nhỏ, xinh và hiền lắm. Là được tỉ mẩn cả ngày với những thứ mình yêu, gửi những tình yêu ấy đến những người mình không quen biết, tự tạo ra mọi thứ quây quanh cái thế giới riêng tư của mình, không cần đi theo sự chỉ đạo của ai, triết lý đao to búa lớn của ai...

Điều duy nhất tớ muốn nói là, đi dạy và đi buôn giống nhau nhiều lắm, và chả bên nào thanh cao hơn bên nào. Cả hai đều chứa đựng cực kỳ nhiều niềm vui, giữ hộ mình rất nhiều mơ ước. Chỉ riêng cái cách bạn cư xử với công việc của bạn, rồi quyết định biến nó thành cái giống gì thì mới khác nhau thôi.

Vậy đó. :)

À, nếu tụi tớ lấy nhau, tớ và K. í, thì tụi tớ đã tính sẵn khi về già sẽ làm gì rồi. Mở sạp sách và lớp học miễn phí. Nếu tụi mình đọc lại những dòng này vào thời điểm đó, thì bạn nhớ ghé nhà tớ để xem có đúng vậy không nha?

Mình đã thử (2)

Mình đã thử nghĩ cách để giảm bớt những kiệt quệ về sức khỏe và những lo phiền, sao cho không phải cắt đi một phần công việc mà vẫn xoay sở được, thở được, sống vui hơn.
Có rất nhiều vấn đề. Mình chỉ nói một số thôi.
Đầu tiên là chuyện ăn cơm. Mình quyết định tự nấu dù mất thời gian vì ăn ngoài mình không hợp, hay đau bụng. Ở một mình thì nên ăn rất đơn giản. Nhiều khi mình tham lam, muốn bữa ăn có đủ nhóm chất này nhóm chất nọ. Dần dần mình chỉ nấu một món có đạm và một món có chất xơ. Canh có thể không cần vì ngày nào mình cũng uống nhiều sữa và nước. Khi ăn uống như vậy, mình thấy chuẩn bị mau hơn, dọn cũng mau hơn. Tính mình hay tự bày ra những chuyện mà mình không có khả năng dọn dẹp. Để tránh điều đó thì nên bày ra ít nhất có thể.
Nhiều người nghĩ đến ăn uống thấy mệt mỏi, thấy ăn như là nghĩa vụ, ăn chỉ cốt cho qua ngày đoạn tháng. Mình dù nấu ngon tới mấy, cũng có lúc ngao ngán trước mâm cơm. Những khi đó mình ráng ăn ít nhất một bát. Sau đó, nếu không ăn được tiếp nữa thì ngừng. Bao giờ có cảm giác đói thì lại ăn. Rồi uống thêm sữa. Ăn là thứ không nên cưỡng ép.
Vì biết làm gọn mọi thứ lại, nên mình có thể nấu cơm trưa mang đi mỗi ngày mà không có cảm giác nhiêu khê, mệt mỏi. Ăn đồ mình nấu hấp thu tốt hơn, lại tiết kiệm.
Thứ hai là chuyện buổi tối ở nhà.
Cả ngày đi làm, một buổi tối dường như là quá ngắn ngủi để nghỉ ngơi, chứ nói gì tới soạn bài cho ngày mai. Mình đã từng bị đuối sức vì điều đó, và rơi vào những cơn hoảng loạn kéo dài mà mình không muốn nhắc lại. Sử dụng buổi tối ngắn ngủi như thế nào thật sự là một vấn đề.
Gần đây, mình thấy ổn vì mình đã thử thay đổi. Về tới nhà, việc đầu tiên không phải là nhìn quang cảnh bừa bộn, ngán ngẩm một lúc rồi lui cui đi dọn. Muốn thế, ngày hôm trước và buổi sáng hôm đó mình phải dọn dẹp thật sạch sẽ. Khi mở cửa nhà ra, mình sẽ thấy sàn nhà sạch bóng. Lúc này, mình thay đồ thật thoải mái rồi lấy trái cây trong tủ lạnh ra ăn, vừa ăn vừa thả lỏng. Sẽ thấy khỏe lên ngay tức thì. Sau đó, mình cứ từ từ làm từng việc một. Khi đã xong xuôi, nghĩa là no cơm ấm cật, sạch sẽ từ trên xuống dưới, trong ra ngoài rồi, nhìn đồng hồ sẽ thấy nhằm vào khoảng 8 rưỡi, 9h. Đấy là trong trường hợp mình về tới nhà khoảng 7h (mình hay cố ở lại trường làm cho xong việc). Còn nếu về sớm hơn thì càng tốt. 

Như vậy là ăn uống, tắm rửa, dọn dẹp tất tần tật mất hơn một tiếng rưỡi. Vì sao mình không thấy mệt trong suốt quãng thời gian đó? Vì mình cố làm theo một vài nguyên tắc sau:

1) Tắt hoàn toàn mạng và nếu có thể thì tắt cả chuông điện thoại. Gần đây mình hầu như không dòm ngó fb nữa, thấy mình sống khác hẳn. 

2) Không nhìn đồng hồ lúc làm việc nhà. Làm xong hết rồi xem một lượt, sẽ bất ngờ lắm đó, vì thấy còn sớm quá. 

3) Xem việc nhà như những thú vui để thư giãn, giải trí. 

4) Tuyệt đối không nghĩ về việc ở trường trong lúc nấu ăn, tắm hay rửa bát. Chỉ tập trung vào cái đang làm. 

5) Bước đi trong nhà thật chậm. Cái này đơn giản mà cực hữu hiệu. Đi chậm như thể không có gì phải lo, không đi đâu mà vội. Bước để thả lỏng người, tại vì đây là nhà của mình nên mình phải được an toàn và ung dung. Khi vừa ăn xong mà đi chậm thì còn tránh được đau dạ dày. Mỗi lần bước thấy mình nhẹ nhõm, thư thái hơn hẳn. 

6) Vừa làm vừa thở. Thở nhẹ, đầu rỗng không và theo dõi nhịp thở. Sẽ thấy bên trong quang đãng như một buổi sáng. 

Mình kiên trì như vậy. Trước khi đi ngủ mình làm đẹp sơ sơ. Bôi kem các thứ mà hôm nào lười thì chỉ bôi nghệ lên mấy cái mụn. Xong mình uống sữa ấm, tối nào cũng uống đều. Từ 9h đến 10 rưỡi là thời gian mình làm việc. Mình sẽ cố gắng nằm xuống giường (mà thật ra đâu có giường đâu) lúc 10 rưỡi, đọc sách hoặc học tiếng Anh hoặc nghe truyện audio sao cho nhắm mắt ngủ trước 11 rưỡi. Như vậy cũng hơi muộn rồi nhưng mà vẫn trước 12h nên cũng đỡ.
Sáng dậy, mình uống một cốc nước lọc, vệ sinh cá nhân rồi nấu ăn. Mình pha thêm một chai sữa rồi mang sữa với đồ ăn sáng tới trường.

Vậy thôi.
Sắp tới giờ đi ngủ của mình rồi. Mình chỉ muốn nói là lúc ở nhà mình làm gì cũng được mà không làm gì cũng được, nhưng nhớ đặt từng hơi thở chậm rãi và nhẹ nhõm vào việc đó. Bước đi thôi cũng phải bước cho nhàn nhã, toàn tâm. Mình sẽ thấy thời gian và sức lực được tiết kiệm rất nhiều. 

Mình không theo học thuyết nào cả. Tự mình thấy như vậy thôi.
Mai mốt có gì hay mình sẽ lên đây kể nữa.
G9.

Mình đã thử

Có nhiều thứ mình nghe đến nhàm tai rồi, nhưng chỉ khi làm thử, mình mới tin. Mình cực bướng. Đó là điểm yếu. Nó ngăn cản mình tiến bộ trong rất nhiều trường hợp. Bướng và định kiến là rất nguy hiểm.
Hôm tựu trường, mình với HS có làm trắc nghiệm Kokology về ngôi nhà kẹo. Có 1 đáp án là khi gặp nhà kẹo thì nên thử hết tất cả các loại kẹo, nó ứng với người luôn tìm được khía cạnh tích cực của các đối tượng khác nhau trong cuộc sống. Thật như thế. Nên thử qua nhiều cách làm rồi đúc rút thông minh, chứ không nên định kiến và từ chối ngay từ đầu.
Quanh co một hồi, thứ mình muốn nói là gì? Đó là mình đã thử và thấy những điều sau thật sự giúp ích dù ban đầu mình không tin:
1) Soạn giáo án Word trước PowerPoint.
Nó sẽ giúp hình dung rõ các hoạt động dạy học và paste qua PowerPoint sẽ cực nhanh. Nếu làm PowerPoint trước thì sẽ bị vướng vào mấy việc tìm hình, chỉnh hiệu ứng các kiểu cực kì phiền.
2) Ghi nhật ký sau mỗi buổi học.
Đầu óc sẽ phản bội mình và khiến mình quên béng mọi vấn đề, tự dối mình là không có vấn đề gì cả. Việc dạy học sẽ đều đều và chỉ như để qua ngày. Đó là những vấn đề của người không ghi nhật ký, không biết nhìn lại bản thân. Nghĩ thôi chưa đủ, cần thiết ghi lại rõ ràng với ngày tháng cụ thể những vấn đề tốt và chưa tốt của tiết học/ngày học. Mình sẽ cảm thấy ngay ngày mai thôi mọi thứ đang bắt đầu khác đi.
Mình có thiết kế một mẫu nhật ký cho riêng mình và cảm thấy hiệu quả. Cuốn nhật ký sẽ tập trung vào học sinh thay vì vào giáo viên. Thay vì ghi là hôm nay mình làm tốt..., hôm nay mình làm chưa tốt... thì sẽ ghi là hôm nay học sinh vui vì... và hôm nay học sinh chưa vui vì... Mình sẽ ghi giải pháp ngay dưới đó, và điều này là bắt buộc.
3) Kết nối với học sinh
Mình đã từng muốn giữ cuộc sống riêng tư và cố giấu mình đi trên facebook. Mình sẽ luôn có một đời sống khác, tách biệt với lớp học. Nhưng dần dần, mình thấy kết bạn trên mạng XH hay không khoing quan trọng bằng việc trong lòng, mình có thật sự muốn hiểu học sinh không.
Không hiểu HS, hậu quả là GV sẽ quy HS vào những nhóm tính cách ngớ ngẩn mà ở đó, HS giống nhau y chang và GV thì xử lý cứng nhắc theo công thức. Không hiểu HS thì dạy HS kiến thức hay làm người đều không hiệu quả và tốn thời gian hơn. Cô giáo dạy may của mình hiểu kĩ chất liệu vải, cô có cách kéo căng, buông lỏng vải khi chạy máy, cách trải vải, uốn viền riêng cho từng loại chất liệu đó. Mình nghĩ đi dạy cũng không khác gì. Hiểu đối tượng thì mình sẽ làm việc nhanh hơn, tiết kiệm thời gian hơn rất nhiều.
Năm nay mình đã tìm mọi cách để kết nối với HS. Từ những ngày đầu. Kết nối càng nhiều thì lượng thông tin mình có càng nhiều. Mình sẽ hiểu các con và rồi thương các con hơn.
4) Yêu học sinh
Nhiều GV luôn có câu cửa miệng: yêu con, thương con. Nhưng mấy ai thật sự như vậy.
Trong công việc của mình, mình nghĩ, nếu không yêu trò thì làm cách gì cũng không làm nổi. Yêu, nghĩa là lo lắng cho học sinh từ chuyện ăn uống đến học hành cho chu đáo, vì mình chịu trách nhiệm với toàn bộ tác phong của các con khi ở trường. Yêu, nghĩa là không chỉ có mặt đủ trong các hoạt động bắt buộc GV chủ nhiệm tham gia rồi cuối tháng lãnh lương cười hề hề, mà là cố gắng hết sức để không có trường hợp HS nào gặp khó khăn hay bị bỏ rơi trong bất cứ chuyện gì. Yêu, không phải là lên fb nói, mà là nghĩ về HS một cách nghiêm túc và nghiêm khắc. Điều gì mình thật sự không mong HS có thì uốn nắn các em ngay. Mình muốn HS trở thành con người như thế nào và mình sẽ làm gì, hết sức quan tâm ra sao. Đó mới là yêu.
Không yêu HS tới nỗi cuộc sống của nó đi vào cuộc sống của mình sâu sắc thì không đi dạy được. Nhưng bỉ ổi nhất không phải là không yêu HS, mà là dùng tình yêu thương HS như một luận điệu để lấy lòng HS và đánh bóng tên tuổi mình.

Happy Teacher

Trước đây mình không tin có "happy teacher". Thầy cô giáo phải gắn với hình ảnh căng thẳng, hay trăn trở, giỏi chịu đựng, bận tối mắt tối mũi. Nhiều người cũng hay tỏ ra bận bịu để trông có vẻ như mẫn cán và là giáo viên giỏi.

Thật ra không phải vậy. Giáo viên phải hạnh phúc.

Vào #happyteacher trên Instagram, thấy giáo viên trên thế giới họ hạnh phúc biết bao. Họ hạnh phúc được là chính họ, vẫn hưởng thụ bình thường, mặc bikini không có gì phải giấu giếm, che đậy như giáo viên bên mình. Họ hạnh phúc vì làm được cái này cái kia cho trò, họ khoe thoải mái, chứ không giả vờ khiêm cung, giấu biệt đi như bên mình.

Gần đây mình thấy lòng nhiều hạnh phúc hơn. Hằng ngày mình đi theo một nhịp độ sống đều đặn, bình tĩnh, chủ động. Mình chăm sóc cơ thể cẩn thận hơn rất nhiều và quan trọng nhất là đã có thể nấu ăn mang đi hằng ngày. Và dĩ nhiên, mình làm việc nhiều hơn, hiệu quả hơn. Trong mắt mình, từ dáng điệu mình, có thể đã toát ra một cái gì đó mới hơn xưa. Và không bao giờ phải ngần ngại, xấu hổ vì ta sống thoải mái, tung tăng. Vì học trò sẽ đọc được hạnh phúc trong mắt thầy cô. Chúng cũng sẽ được lây lan hạnh phúc.

Mỗi tiết dạy, với nhiều nhiệt tình và hạnh phúc như vậy, mình cảm thấy hài lòng hơn. Nhìn gương mặt của học sinh, mình có thể đoán được chúng cảm thấy ra sao. Ít ra, mình không gặp những khuôn mặt ưu tư, ái ngại như xưa nữa. Vì chính cô giáo ngày ấy nay đã không còn quá ưu tư, ái ngại, lấn cấn, nghĩ ngợi. Và hạnh phúc cứ lan tỏa khắp nơi.

Vào những lần mình thức suốt đêm chỉ để nghĩ về học trò, anh Khuê đã bảo với mình: "Em phải đi ngủ đi. Em phải thương em. Em hạnh phúc thì học trò cũng sẽ hạnh phúc. Học trò em không thể vui tươi khỏe mạnh khi mà em cứ sống như vậy. Chúng nó nhìn vào mắt em để sống. Đừng suy nghĩ nữa." Hồi đó mình không tin như vậy. Nhưng giờ mình đã thấy kết quả.

Mình muốn đem nhiều hạnh phúc hơn nữa cho học trò. Dĩ nhiên mình sẽ vẫn có thể thất bại như trước, hoặc nhiều hơn trước. Nhưng mình không bao giờ bỏ rơi học trò của mình trong nỗi hoang mang, bối rối như xưa đâu.

Giáo viên cũng là người

Mình xem đó là câu trả lời kinh điển mà người giáo viên có thể dùng để đáp lại tất cả những câu nói dạng: "Giáo viên phải thế này, thế nọ...".

Mình nghĩ rằng giáo viên cũng có những nhu cầu như người bình thường, được quyền phạm sai lầm. Dạy học cũng như đi làm công sở, tối về phải được nghỉ ngơi. Lấy mất thì giờ nhàn rỗi của người lao động là không thể nào bào chữa được.

Và còn nhiều nhiều khía cạnh khác có thể nêu ra để kêu gọi rằng: giáo viên cũng là người.

Nhưng đó là suy nghĩ của mình NGÀY TRƯỚC.

Mình nhận ra:

- Cái gì cũng có giá của nó. Bỏ ra cái gì thì nhận lại điều tương tự. Cứ thử vài lần sẽ thấy điều này tuyệt đối đúng luôn. Vậy nên mình muốn nghỉ ngơi cũng được thôi, nhưng ánh mắt học trò sẽ cho mình biết rằng sự hưởng thụ quá đà của mình đã sai lầm. Một ngày bỏ hết công việc, nằm xuống nghỉ, không nghĩ ngợi gì, cũng được thôi. Nhưng suốt một năm sau đó, mình sẽ hối hận vì cái ngày đó mình đã bỏ rơi học trò, chỉ chăm lo cho nỗi mệt mỏi của mình. Mắt học trò sẽ nói rằng mình đã bỏ chúng.

Có thể thức đêm, có thể làm việc thứ 7, Chủ Nhật. Không sao. Vì đó là yêu cầu của nghề mình chọn. Và vì mình vất vả như vậy nhưng thành quả mà mình nhận được quý giá vô cùng, không thể đo được bằng vật chất, không hề giống bất cứ loại đãi ngộ nào mà những nhân viên bình thường nhận được.

- Giáo viên không được tự cho mình quyền phạm sai lầm. Vì sản phẩm của mình là CON NGƯỜI. Cái cốc cái nồi bị lỗi thì làm lại cái khác. Người hư không bỏ đi được.

Dĩ nhiên làm gì có chuyện không phạm bất kì sai lầm nào. Nhưng phải hạn chế hết mức. Phải làm sao cho có ít sai lầm nhất. Phải cầu toàn.

Nhiêu đó thôi mà mãi sau này mình mới nhận ra, bỏ phí mất một quãng thời gian dài đau đớn, loay hoay.

Tóm lại, nói rất thật lòng, mình nghĩ GIÁO VIÊN KHÔNG PHẢI LÀ NGƯỜI. Mình là giáo viên, mình chấp nhận điều đó một cách cực kì vui vẻ, không ta thán, xem đó như chuyện bình thường. Rồi cứ thế, mình kiên nhẫn làm công việc của mình. 

Nỗi lo

Có nhiều nỗi lo. Lo nộp báo cáo trễ, lo quên gửi email cho phụ huynh, lo đi muộn, bị trừ điểm, quên kí sổ đầu bài, bị trừ tiền.

Nhưng tôi vẫn còn đủng đỉnh chán chê, dầu phải sống chung với những nỗi lo đó từng ngày. Thường tôi hay quên, sót một vài công việc. Có hề gì. Tôi đâu có quan trọng giáo viên hạng A, B, C hay D gì.

Nhưng chiều nay dắt xe vào nhà xong, tôi thở dài một tiếng. Tiếng thở nghe rõ mồn một. Phải nén những tiếng thở dài chứ, con gái ai lại thở dài thườn thượt như vậy nhỉ? Hay sâu trong lòng, tôi đang có lo lắng gì?

Có những khi tôi không biết rõ tôi đang lo gì, chỉ thấy nặng nề. Đi xe hay bước bộ mà đầu óc tôi cứ cố lục lại từng chi tiết của ngày hôm nay để tìm cho ra nguồn gốc nỗi lo. Rồi tôi giật mình.

Sáng nay 9A1 im phăng phắc suốt tiết học. Chẳng là tiết trước, tôi bỏ ngang bài dạy vì lớp quá ồn. Tụi nhỏ chắc đã bàn nhau từ trước để hôm nay ngoan hơn. Tôi bất ngờ vì học sinh thương mình và tự giác đến như vậy. Nhưng tôi thấy em Khang - cái em hay nói chuyện mọi ngày - ngáp đỏ hoe cả mắt. Nhìn quanh lớp, tôi phát hiện thêm một em nữ nằm gục xuống bàn. Phần còn lại của lớp cố gắng nghe cô giảng. Sự im lặng khiến tôi rùng mình lo lắng. Tôi cố nói to, đi lại năng động hơn trong lớp, cố cho học sinh thấy hôm nay mình chuẩn bị bài rất kĩ, có nhiều tranh, clip, hoạt động nhóm sinh động. Nào là trò đuổi hình bắt chữ, nào là đoạn phim về tận dụng thời gian, nào là các đề thi NLXH mà mình cố công sưu tầm, nào là hoạt động thảo luận được thiết kế theo phương pháp 6 chiếc mũ tư duy. Nhưng cứ một chốc tôi lại lén nhìn một vài học sinh. Tôi ám ảnh vì ánh mắt những em vốn ồn ào hôm nay đã im lặng. Các em mỏi mệt, chán nản. Vì bài dạy của tôi chưa bao giờ đủ sức thuyết phục chúng, dù tôi có dùng nỗi buồn, nỗi giận dữ để khiến các em lo sợ. Còn vì chúng đã phải làm khác với chính mình. Tôi sợ tôi đã dạy các em lần đâu tiên bài học sống khác mình đi để vừa lòng người lớn. Tôi không buồn, tôi đau đớn. Và tôi biết mình sẽ phải dùng một cách khác thôi.

Chiều nay tôi nói rất nhiều trong 2 tiết học của 9A5. 9A5 rất thông minh, là lớp học tôi yêu quý nhất. Chính sự thông minh của chúng khiến tôi phải thật cẩn trọng. Song chiều nay, do nói nhanh quá, có một chỗ tôi đã nói lầm. Tôi khẽ trông thấy ánh mắt của những học sinh mình thường trò chuyện, ngợi khen. Tôi nhìn thấy sự thẳng thắn, mạnh dạn, tự tin của các em. Cả một chút chán nản. Tụi nhỏ của tôi, chưa bao giờ chúng cố tỏ ra hiểu một điều chúng không hiểu, cố khen một điều chúng thấy sai. Và tôi cứ đoán già đoán non: "Học sinh có thất vọng, có hồ nghi gì không nhỉ?". Cuối giờ, đám nhỏ giải tán rất nhanh, nói cười vui vẻ như chúng vẫn luôn thế. Nhưng nỗi day dứt khiến tôi không ngăn được việc níu áo một học sinh: "Hôm nay, tụi con có hiểu bài không?". "Dạ có. Một bài văn có từ 3-5 ý là tốt nhất, đừng quy kết vội vàng với cả cố viết dễ thương tí, phải không cô?". Tôi không nhớ mình đã nói thế, tôi chỉ nghĩ về cái chỗ mình đã nhầm lẫn. Rồi tôi còn điểm lại tất cả những khoảnh khắc nhầm lẫn, tẽn tò, vô duyên khác đã từng xảy đến từ đầu năm. Ôi, tôi không thể không tràn trề tuyệt vọng về bản thân. Dù học sinh tôi cứ hồn nhiên, vô tư, thật thà như thế. Và đôi lúc chúng còn rộng rãi yêu thương tôi nữa, có lẽ.

Cuối buổi chiều, tôi nán ở lại hơn một tiếng nữa để ôn bài cho Tiên trước khi thi vòng 2 đội tuyển vào ngày mai. Tôi có nói: "Nhiều lúc cô chẳng biết dạy gì cho con. Hay hôm sau tụi mình rủ nhau đọc một cuốn sách rồi đến lớp bàn về cuốn sách đó với nhau, đi?". Lúc đó là tôi chán và mệt mỏi cực độ rồi. Cảm giác lo lắng cho Tiên trộn lẫn với cảm giác bản thân mình kém cỏi, nhỏ bé khiến tôi nói rất nhiều trong một tiếng đó, về những gì mình trải qua, nhìn thấy, nghĩ về suốt một kì qua ở đây, về cảm giác không chắc chắn bất cứ cái gì của mình, và về những điều thật thà mà mình mong muốn. Cho một kì vất vả phía trước. Tôi căn dặn nhanh một vài lời để Tiên tự tin, rồi ra về. Bụng đau từng cơn một, lưng mỏi nhừ.

Nói thật, tôi cũng không rõ lắm là có điều gì đáng lo thật sự hay không. Hay hôm nay, sức khỏe không tốt nên tôi sinh ra nhạy cảm? Tôi chỉ muốn liên thiên vài dòng để cất được cảm giác nặng trịch trong lòng. Và bỗng dưng tôi muốn học sinh mình cũng hiểu cảm giác của mình lúc này. Có một người đang nghĩ đến chúng, lo cho chúng, thật lòng thật dạ với những cảm xúc kì lạ nhất trên đời.